Mevrouw weet het beter dan mijnheer doktoor

ENQUÊTE BEWIJST DAT ARTSEN FOUT BEELD HEBBEN VAN MENOPAUZE

Vraag dokters waar vrouwen in de overgang zoal last van hebben, en het gaat over opvliegers en vaginale droogheid. Vraag het de vrouwen echter zélf, en zij zeggen dat het vooral gewrichtspijn en slapeloosheid zijn die hen parten spelen.

Een enquête van de Belgische Vereniging voor Menopauze (BVM) bij meer dan 1.300 vrouwen en een zestigtal huisartsen maakt duidelijk dat vrouwen hun menopauze helemaal anders ervaren dan wat dokters erover denken. "Artsen hebben de neiging om de fysieke last van menopauzesymptomen te onderschatten. Vrouwen die klagen over stijve gewrichten stappen soms buiten met een voorschrift voor medicatie tegen artrose of reuma, omdat de arts de link niet legt met de menopauze. Soms worden zelfs vapeurs niet herkend, omdat die gepaard gaan met spanning op de borstkas en hartkloppingen. Dan denkt de dokter ten onrechte aan hartproblemen", zegt prof. dr. Herman Depypere, voorzitter van de BVM.

Wat ook opvalt: vaginale droogheid en verminderd libido komen helemaal niét voor in de top vijf van klachten die vrouwen zélf rapporteren, terwijl artsen dat beschouwen als een veelvoorkomend probleem. "Vrouwen beginnen daar nooit spontaan over. Maar als ik de problematiek zelf schets, zie ik hen van ja knikken", weet Ouafae Marrou, menopauzeconsulente in UZ Gent. "Ze linken die problematiek niet aan de menopauze omdat ze er pas enkele jaren na het uitblijven van de menstruaties mee te maken krijgen."

Borstkanker

Eén op de tien vrouwen in de overgangsleeftijd weet zelfs niet óf ze al in de menopauze is. "Dat is logisch als ze voor een spiraaltje kozen als anticonceptie. Maar sommige vrouwen blijven gewoon de pil verder slikken", weet prof. Depypere. "Maar dan is het vrouwelijk hormoon veel te hoog gedoseerd, waardoor ze een hoger risico lopen op borstkanker."

Net uit vrees voor borstkanker zagen artsen rond het jaar 2000 tal van vrouwen hun hormoonbehandeling stopzetten. Depypere: "Er doken toen studies op waaruit bleek dat een aantal vrouwen die hormonen slikten, borstkanker ontwikkelden. In die tijd is er vaak 'overbehandeld'. De dosis oestrogeen wordt nu zo laag mogelijk gehouden. Onderzoek dat dit jaar is gepubliceerd, toont aan dat vrouwen dankzij hun hormonale behandeling nu 30% minder risico lopen op borstkanker. Ze hebben ook minder last van osteoporose en lopen een kleiner risico op hart- en vaatziekten. Maar door die oude, foute verhalen is er een hele generatie die liever opvliegers krijgt dan hormonen te nemen."

Verloren generatie

Pas na jaren op hun tanden bijten komt deze 'lost generation' op consultatie, vertelt Ouafae Marrou. "Vaak zitten ze met het foute idee dat hun klachten na enkele jaren wel zullen verdwijnen. Tegen de tijd dat ze inzien dat het niet zo is, zitten ze volledig in de knoop. Thuis en op het werk is er onvoldoende begrip voor hun lichamelijke verzwakking. Ze verliezen hun zelfvertrouwen en belanden in een negatieve spiraal."

"In het ergste geval denken ze dat hun seksleven voorbij is", aldus Depypere. "Niet zelden slikken ze antidepressiva, terwijl er een behandeling bestaat die al hun menopauzeklachten kan verbeteren. Hormoontherapie werkt immers in op zowel stemmingswisselingen als vapeurs, vaginale droogheid en slapeloosheid." Vrouwen met hormoongevoelige borstkanker in de familie mogen die behandeling niét krijgen. "Voor hen zijn er gelukkig natuurlijke middeltjes, zoals op basis van pollenextracten, maar die nemen niet alle klachten weg."

Nieuw beroep: menopauze-consulente

Elk ziekenhuis dat zichzelf respecteert, heeft tegenwoordig een menopauzeconsulente. Al enkele jaren kunnen verpleegkundigen die specialisatie volgen. "De opleiding was er het eerst in Nederland, waar men zag dat vrouwen op middelbare leeftijd opvallend vaak afwezig bleven op het werk", zegt professor Depypere. "Na grondig onderzoek kwam men tot de vaststelling dat veel van die vrouwen opnieuw te activeren waren, als ze maar een goede behandeling kregen voor hun menopauze. Dat de overgang zoveel klachten veroorzaakt, hoeft niet te verbazen: overal in het lichaam - de hersenen, de botten, de bloedvaten... - zitten oestrogeen-receptoren die bepaalde lichamelijke processen in gang zetten, zoals de aanmaak van het gelukshormoon dopamine. Na de afgifte van het laatste eitje vallen die processen stil en gaat het lichaam protesteren." (IDV)